02-07-10

Of luistert u niet ?

Dit is een vervolg op het vorige thema: het belang van luisteren. Het is levensbelangrijk, betoogde ik, maar deze tijd praat liever.

Toevallig bots ik nu op een knipsel dat ik enige tijd geleden had uitgeknipt, uit 'DS' van 12 juni ll.. Een vraag aan Frank Vercruyssen van theater STAN luidt: 'Die verschuivende indruk van theater [als een irrelevante, onbestaande bezigdheid, zolang ze niet op tv komt] verandert jullie keuzes niet?'

Zijn antwoord daarop is (met mijn cursivering): "‘Nee. Dingen als lengte, inhoud, woord, boek: ze lijken op een oude leest geschoeid, maar ze hebben hun relevantie niet verloren. Een lang inhoudelijk gesprek met iemand: dat raakt steeds meer ondergesneeuwd. De soundbite is zo belangrijk geworden.'  Of dus: de one-liner, de boutade,, de quote, het citaat. De losse ideeën, de prikkels, de stimuli, niet de kern...

Hij ziet een evolutie in drie stappen:

(1) Vroeger kon je zeggen wat je dacht,

(2)vervolgens moest je het heel snel zeggen, en

(3) nu moeten zelfs de dingen die je denkt, heel snel zijn. Politici denken in soundbites. "

Hij stelt daartegenover: "De wereld zou minder uit de bocht gaan, mocht er wat meer geluisterd worden naar de Tsjechovs en de Gorki’s. Als je geen aandacht geeft aan dingen die een maatschappij gezond houden, zoals inhoud, het woord, de “wijzen der wereld", zoals schrijvers, lopen mensen vast.’

Ik had aan iets anders gedacht, maar toch: inhoud, het woord, wijsheid. Ze dringen pas door als ze niet geconsumeerd worden. Ze moeten verteerd worden.

Of nog: als er ruimte is. En daar zie ik een parallel met luisteren, zoals ik het in vorige log besprak... Al vind ik quotes goede openers... decoration

17:18 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: quote, one-liner, soundbite, luisteren |  Facebook |

24-06-10

Luistert u ook ?

Ik kom net terug van een weekend over luisteren. Centraal stond namelijk de kunst van het luisteren. In mijn ogen inderdaad een belangrijke kunst voor iedereen, een soort gastvrijheid zelfs, maar ik beheers ze ook niet echt.  Nochtans kunnen anderen en wijzelf zo een plek van vertrouwen vinden en bieden,  een plek waar we op verhaal mogen komen. Maar dat lijkt niet zo evident  in deze tijd: nu lijken we vooral te moeten praten, betogen, overtuigen. Maar luisteren?  

Hier ging het om luisteren vanuit een christelijke inspiratie, geleid door een jongere priester uit Keiem, Wouter Deruwe, maar nuttig voor iedereen, vind ik.  En er is niet bedoeld dat alleen christenen kunnen luisteren, maar dat het appel voor hen extra geldt.

Natuurlijk botste ik bij, pardon, landde ik weer bij taalkundige kwesties, waarvan ik er een aantal vermeld die naar mijn gevoel licht werpen op het thema.  Ik geef hieronder een paar kerngedachten weer, zonder te beogen het weekend samen te vatten….

1.       “Hoorkt ‘ne keer !”

Dat kunt u in mijn dialect geregeld horen. Het betekent dus: luister eens. Maar ik dacht eraan: het is vooral bedoeld als ‘Luister goed naar mij, gehoorzaam mij’, lijkt mij, niet zomaar als gewoon luisteren. En toch: wie echt wil luisteren naar een ander, hoorden we daar, die geeft de ander gehoor, die maakt zichzelf (tijdelijk) ondergeschikt aan de ander. Pas op die manier loopt communicatie niet dood, of nee, leeft communicatie echt – als uitwisseling, of als echte belangstelling voor de ander (en de een). Iemand die echt beluisterd wordt, voelt zich leven, eventueel heropleven. Dat weten wij ook.

Het is dus een subtiel onderscheid, niet de vierkante tegenstelling die wij erin zien.

 

2.       “Interesse/ belangstelling is heel gezond, zolang we er maar geen belang bij hebben. “

Ik geef al enige tijd les aan Europeanen, met de meest diverse achtergronden. Voor hen zijn ‘interessant’ en ‘belangrijk’ vaak wat moeilijk, want ‘interêt’/’ interest’ betekenen voor hen op zich al  'belang'. Maar ‘interessant’ heeft in principe niks te maken met ‘belangen’.

Of dat dacht ik toch. Maar op het weekend werd mij duidelijk dat bepaalde interesse voor iets, geïnteresseerd zijn in iets, eigenlijk vaak ‘baatzucht’ is, of dus belang hebben bij iets. Wij vinden iets vaak interessant als we er geld mee kunnen verdienen of iets anders. Als het dus onze belangen dient, is het interessant.

Goed om dat te beseffen, vind ik, ook bij het praten en zeker bij het luisteren. Vraag is vaak: in hoeverre krijgt de ander ruimte van mij? Daarmee wil ik niet moraliseren, maar vaststellen. Ik zat onlangs op de trein met iemand, en ik merkte heel duidelijk hoe ik – onopdringerig maar toch wat krampachtig – mijn thema’s te berde wou brengen. Pas in tweede instantie leek een gesprek meer tot stand te komen --- mede omdat ik mij voor een stuk bij de ‘overmacht’ had neergelegd.

Tussen haakjes: de “machtsvrije dialoog” herken ik van de Frankfurter Schule (herrschaftsfreier Dialog), niet simpelweg bij moraliserende christenen...

 

3.       “Vertellementen” zijn meer dan verhaaltjes

Het hele weekend heeft Wouter D. het gehad over “vertellementen” van anderen. Niet ironisch, maar het zijn vaak bijna eindeloze verhalen, die al eens kunnen wegen: harten worden vaak gelucht, emmers (nachtemmers ?) uitgegoten, vuilnis wordt uitgestort, heette het. Geen kritiek, maar de feitelijke observatie dat wij allen dingen met ons meedragen die op ons wegen en die wij wat graag willen delen. En dat doen we in “vertellementen” voor wie echt wil luisteren.

In dat verband: zijn Brugse roots en zijn West-Vlaamse taal kan Wouter D. niet goed verbergen – en hij wil het ook niet. Het stoort ook niet. Zijn getuigenis wordt net authentiek gekleurd door zijn plastische ‘taal’: hij brengt de theologentaal van de dertiende verdieping van de Radbouduniversiteit in Nijmegen naar beneden, naar ‘het slijk van de Westhoek’, door  de vertaalslag te maken naar een taal van het leven, die bevattelijk is omdat ze leeft bij gratie van herkenbare metaforen.  

 

4.       Nog wat losse dingen:

 De ander aan het woord laten is niet makkelijk, want dan komen wij zelf niet direct aan onze trekken. In de woorden van de spreker: we moeten soms onze tong afbijten, want de ander neemt een hap uit mijn hart, ‘fret’ aan mijn hart.

 Zijn inspirator is vaak ‘onze lieve Trezebeze’, oftewel zijn koosnaampje voor Teresa van Avila. De karmelietes, die onder andere de woorden zei: “Nada Te Turbe”, laat niets je verontrusten --- door te vertrouwen in God die in jezelf stevigheid biedt, onder de golven van het leven: de hoeksteen, trouwens de naam van Deruwes leer- en leefhuis. Geen simpele devote ziel, die Teresa, geen suikertante, maar een dame met stevigheid.

 Om het luisteren te oefenen, vertelde hij nog, hebben we ons proefkonijn bij de hand: onszelf. Het is immers voor een mens niet evident naar zichzelf te luisteren, zichzelf te gehoorzamen – want de socialisatie vervreemdt ons voor een stuk van onszelf. Maar luisteren naar onszelf is de eerste stap naar luisteren naar anderen...

En zijn tip: dat luisteren kunnen we doen, met een body-scan. Die moet je traag doen, zei hij: schelletje per schelletje. Hoe beeldend! Het zou heel anders overkomen als we de body-scan sneetje per sneetje, of – nog gekker – plakje per plakje zouden doen… ;-)

20:19 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: luisteren, deruwe, zelf, vergeten |  Facebook |