26-01-10

Leiden en zo...

Bent u klaar voor x observaties en overwegingen over 'leiden' , het woord en het concept? Het ene interessanter dan het andere. Daarom nummer ik, en u 'springt' maar...

 Opvallend hoeveel woorden wij in het Nederlands hebben met leiden. Niet dat er bijzonder veel zijn, maar toch flink wat. Maar ze hebben zelden dezelfde Latijnse  stam. Normaliter zou het ducere zijn ('il Duce' hebben de Italianen aan den lijve meegemaakt).

0. 'Leiden'  betekent etymologisch : doen lijden, in de betekenis van 'doen gaan' (een causatief dus). (Vandaar: een maand geleden [voorbijgegaan], overleden, ...). Natuurlijk lijkt dat veraf te staan van ons leiden...

 

1. Verleiden/ seduce/ séduire/ verführen : eigenlijk misleiden (iemand zover krijgen dat hij / zij doet wat ik wil, niet meer wat hij wil). Denk aan bekoren... Duc- dus wel. (Ver- heeft als suffix wel vaker een negatieve betekenis: verdraaien, verkommeren, ...)

 

2. Een land leiden/ lead ???/mener ???/ führen. Tja, het kan in het Nederlands. Maar impliciet verwachten wij een doel, vermoed ik : leiden naar [het beloofde land]. En dan heb je leiderschapskwaliteiten nodig. Maar die mensen zijn geen leiders mee, o nee, zij zjin 'leidinggevende'. Zij lijjken dus te geven wat anderen nodig hebben, denk ik. Het is meer dan een functie, het is een activiteit.

Vermoedelijk associëren we hier land met volk. Maar couranter zou kunnen zijn: sturen, besturen, zoals gouverner, met le gouvernail, het roer (van een schip). Een land als een schip dus...

 

3. Begeleiden/ accompany, guide/ accompagner, guider/ begleiten. Hier komt de kat op de  koord, zouden de Vlamingen zeggen: een probleem dient zich aan. Want het klinkt behoorlijk anders: I accompany someone/ I guide someone. De eerste persoon lijkt zijn vrijheid te bewaren, de tweede verliest een stuk van zijn vrijheid. Ook interessant: geestelijke begeleiding in een religieuze context heet gewoonlijk zelfs spiritual direction, ook al lijkt een spiritual guide (een goeroe ?) ook mogelijk. Begeleiden echter lijkt - lijkt ! - de begeleide alvast zijn of haar vrijheid niet te ontnemen.

Interessant nog: mgr. Léonard verklaarde bij zijn aanstelling dat hij 'homoseksuelen had vergezeld'. Wat een interessante verspreking ! Hij bedoelde natuurlijk dat hij hen had begeleid, als geestelijk begeleider. Maar zoals hij het hier uitdrukt, had hij iets heel anders gegaan: hij was letterlijk met hen meegegaan. Waarheen ? Ik durf het mij niet voorstellen... Maar een interessante kwestie.

Ook nog apart: een dubbel prefix... Geleiden: lijkt nogal ouderwets. We geleiden alleen 'naar de laatste rustplaats'. Wel courant: bepaalde stoffen geleiden beter dan andere (zoals ladderpolymeren, wat dat ook mogen wezen...). Maar geleiding is wel conductie. En een leiding is een conduct. Duc- dus.

Voor mystice: mensen moeten een suuver conduut zijn, volgens Ruusbroec, een zuivere leiding/ doorstroomkanaal voor Gods liefde.

Vandaar conduire une voiture: een auto geleiden, besturen, zeg maar. Autoegeleider en treingeleider kunt u nog vinden. Maar in feite gaat het weer over sturen, zoals gouverner, besturen, met le gouvernail, het roer (van een schip).

4. *Beleiden bestaat niet, beleid wel/ policy/ politique/ Verwaltung. Wat vreemd toch. Een politiek dus, ook een soort beheer, zou ik zeggen, maar woordenboek noemen het een 'policy'. Leiden dus naar doelen toe.

 

5. Afleiden/ deriver : weg van de oever dus (ripa), denk ik.

6. Inleiden/ introduce/ introduire/ einleiten (...). Duc- dus opnieuw.

7. Uitleiden : vermoedelijk geen vertaling als tegenhanger van inleiden. Nu beide woorden (in 6 en 7) hebben ook nog minder praktische betekenissen...

 

8.*Aanleiden bestaat niet, aanleiding wel/ occasion/ Anlass (Beweggrund). De Eng./ Franse term klinkt toch een beetje anders, minder causaal, dan de onze...

 

9. Herleiden/ reduce/ reduire/ reduzieren. Maar hier zitten we wel met een semantische kwestie, maar in België is het oké als standaardtaal (beperken, terugbrengen, ...). Elders is het eerder omzetten in een andere vorm, makkelijker...

 

10. (Samen met 11 te lezen) Rondleiden/ show around/ faire faire le tour, visiter/ herumführen. Zoals een gids/ guide.   

11. Omleiden/ divert, redirect/dérouter, détourner/ ablenken, umleiten. Dat is al minder leuk: we moeten een omweg maken, we nemen niet de kortste weg !

 

12. Nog interessant: opleiden. Het zou het meest verwant moeten zijn met educate/ eduquer (erziehen), bij ons is opleiding eerder een variant van training/ formation/Ausbildung.

Tja, ik heb er genoeg. Ik hou het hierbij. U hebt genoeg geleden ! ;-)

 

 

 

 

12:37 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: leiden, begeleiden, herleiden, opleiden |  Facebook |

17-01-10

Een landzee, zonder kwali's natuurlijjk !

Eerste vraag: kent u 'landzee' ? Als wel: wilt u even onderaan reageren ?

Tweede vraag: wie had het recent over 'kwali's' ? Weet u het het? Even reageren, als u wil.

Maar als u het niet wist: tja, het viel mij plots op, of ze vielen mij allebei op. Ik situeer ze even, en geef toelichting.

*

Het woord 'landzee' werd vorige week gebruikt door een Zeeuwse boer, die zich verzet tegen de overstroming van de Margarethapolder (toch ?) in het kader van de verdieping van de Westerschelde. Het woord blijkt wat ongebruikelijk in het Nederlands (als een synoniem van een 'binnenzee'), maar deze man gebruikte het als een woordspeling : Zeeland zou een landzee worden. En vermoedelijk wilde hij daarmee appelleren aan de collectieve herinnering aan de dijkbreuk en de verschrikkelijke overstromingen toen, met de fatale gevolgen vandien. Mijn gevoel is dat de man gewiekst is, maar dan vooral in het bespelen van de media. Je moet tegenwoordig een 'quote' te vinden voor de superkorte interviews, zodat dat minstens beklijft --- zoals Steve Stevaert het ook deed. Een nieuw woord kon de pers halen, los van de werkelijkheidswaarde van het bericht, maar zo minstens aan zijn visie herinneren.

'Kwali's' kon u horen uit de mond van onze nationale trots (allez, een van) Janina Wickmayer. Ze moest immers de kwalificatietornooien door om in de achtste finales te raken, na de whereabouts-kwestie. 

De verkorting had ik nog nooit gehoord.  Ik zocht even op google, en meen dat het in Nederland al wat gangbaar is. Een vriend vindt zulke afkortingen (en zeker op -o, zoals edito, resto, ...) niet kunnen want gallicisme. Feit is dat de Fransen er een handje van weg hebben (science po, météo, ...), maar volgens mij wordt het een gevecht tegen de bierkaai om die strijd te winnen. Unief, prof, ... zijn al langer doorgebroken, maar misschien rust een odium op o-woorden, omdat die het meest naar het Frans (lijken te) verwijzen...

(Ik hoop even van u te horen !)

 

14:35 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

11-01-10

Klank en betekenis ?

Zou er een verband  bestaan ? Ik som gewoon even op:

 

- x in Lexus: x gaat door voor gesofistikeerd.

- b/d/k/p/ t of plosieven: vooral voor harde woorden ?

- l en m in liefdeswoorden (amour, minne, love, lief, liebe): toeval ?

- veel negatieve woorden met /kn/ ?

- een shot [shhhhhhh-aaaa-t (paf)]: ben ik de enige die de injectie bijna hoort ?

Geen onomatopeeën, maar suggestieve woorden ?

 

In poëzie lijkt het buiten kijf te staan. Zoals de i/ie in liefdespoëzie. Zoals in ik vin' je zo lief en zo licht (Gorter) of in Emily Dickinsons kleinood:

 

To make a prairie

it takes a clover

and one bee;

One clover and a bee,

And reverie.

The reverie alone will do.

If bees are few.

 

 

16:00 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) | Tags: klank betekenis dickiinson |  Facebook |

04-01-10

Mindmapping, coaching en politie

I er enig verband, denkt u? Nou, niet echt. Of nee, niet direct: je kunt mindmapping op diverse manieren gebruiken. Ook in de politie dus, maar natuurlijk is het niet evident, en ik denk dat er niet veel korpschefs dat gebruiken.

Maar ik interviewde iemand die dat wel doet, de korpschef van Asse, Kurt Tirez. En nog meer dingen die minder evident zijn, want heel menselijk en daardoor efficiënt, mocht ik merken. Hij coacht namelijk terwijl hij leidt. En dat heeft heel vaak met taal en communicatie te maken. Opvallend ook: alles drukken we het best in Engelse termen uit...

Ik zet een paar dingen op een rijtje:

1. Mindmapping: intussen wel wat bekend: een systeem dat toelaat om informatie visueel te schikken, waardoor ze meer kan aanspreken.

2. Coaching: zoals een trainer, die zijn mensen begeleidt maar niet echt leidt; een perfecte dosering van wat sturen en toch eigen verantwoordelijkheid gunnen. (Ik wou een verband zoeken met 'koesteren', maar zonder succes. Vermoedelijk onbestaande)

3. Managing by walking around is zowat zijn devies. Het spreekt voor zich, en vermoedelijk houdt het in dat er preventie mogelijk is door meer aanwezig te zijn: door te observeren, te motiveren, te overleggen, enz.

4. Gebruik van beelden ('imaging' ?): opvallend was dat er kippenfoto's hingen in de ontmoetingsruimte. Die bleken gelinkt aan zeven (anti-)criminele strategieën en de foto's maken die een stuk bevattelijker.

Is al vaker ter sprake gekomen: de naam van de techniek maakt hem meer of minder aantrekkelijk, los van de intrinsieke waarde. Maar in Asse leken die dingen toch te werken !

(Artikel is verschenen in het boek 'Zwem!', uitgegeven door VKW.)

'

 

 

 

 

19:12 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: tirez, kurt, coaching, mindmapping |  Facebook |

02-01-10

'Ervaring'

Net een interview met Wouter Deprez gelezen in 'DS'. Iets trof mij, namelijk hoe hij  twee keer over ervaring sprak, maar op heel verschillende manieren.

Eén keer over de ervaring van het vaderschap, maar dan niet zozeer over het 'fundamentele' aspect ervan, maar als een soort 'kick' bijna, iets om mee te maken. Hij verklaarde:  ‘Zelfs het ouderschap is een ervaring geworden, iets wat je meegemaakt moet hebben  – en er is een dwang van alles willen hebben, niet kunnen omgaan met niet krijgen van het vaderschap (…).' Nou, interessant, deze kritiek. Eventueel kunnen we het verbreden tot relaties: het zijn ervaringen die je moet hebben opgedaan. En ik vermoed dat we eraan kunnen toevoegen (voor eigen rekening): 'en die tot niets binden', die niet engageren, waarvoor je geen verantwoordelijkheid moet opnemen.

Het doet denken aan het woord 'kick': vroeger een buzzword, maar  'slechts' of nog altijd 500000 hits op internet voor de uitdrukking "voor de kick". Niet toevallig, denk ik, heeft filosoof Lieven Van de Cauter daarover een boek geschreven: 'Archeologie van de kick'. Want volgens mij is de kick de reactie van na '68 tegen enig soft gedoe (aanschoppen tegen), maar ook een antwoord op een vraag naar zin: wat voor zin heeft mijn leven ? Als iemand een sterke ervaring opdoet, dan heeft die persoon alvast het gevoel dat hij of zij leeft. De nadruk op het zintuiglijke, veeleer dan op de zin - maar die vraag vindt haar weg wel weer op een andere manier...

Het andere gebruik van 'ervaring' is dan eerder klassiek. Hij verklaart dat hij het moeilijk had om zich te concentreren, liet zich te veel afleiden, en dat wenst hij niet aan zijn zoontje, want: ‘Ik spreek uit ervaring.’ Dan gaat het over het weten uit i.c. jarenlange ervaring, niet kortstondig.

Maar die is niet te verkopen. Ervaring lijkt iedereen te hebben. Als je die echter wil verkopen, dan moet het 'expertise' zijn !

Zoals met raad. Als je raad geeft, kan je nauwelijks geld vragen. 'Advies' levert al snel 50 euro op. En 'consult' begint pas bij 100 euro per uur !

 

 

 

10:56 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: advies, ervaring, expertise, kick, consult |  Facebook |