24-12-09

Secreten van de secretaris

Even iets gelezen over de archieven van het Vatikaan. En toen de archivaris een etymologische verklaring vermeldde, gebeurde het natuurlijk weer: ik moest dat noteren, onthouden, en mijn gedachten sloegen op hol, ze kregen vleugels, wat icarische wel, en ik voelde mij geïnspireerd.

decoration
Kern was dat secreet van 'secretaris' afgeleid zou zijn. En etymology-online  bevestigt dat inderdaad. Een secretaris is in eerste instantie een vertrouweling, 'confidant', iemand die dus mee wil overleggen en die dus niet eerst en vooral ondergeschikt is. Als hij/zij al ondergeschikt is, dan wordt die lagere hiërarchische positie minstens een stuk gecompenseerd door het vertrouwen. Wat ik persoonlijk dan weer een mooie idee vind om mee te nemen in het maatschappelijk debat over waardering en vooral honorering van functies: de eer ('honor') van het vertrouwen is ook een soort honorarium, wat wij gewoonlijk als een financiële vergoeding beschouwen.

Even tussendoor: we moeten altijd opletten met boutades, denk ik plots. Zo'n algemene stelling, vooral als ze een woordspelletje bevat, lijkt meteen al een ideologische regel of zelfs waarheid, terwijl ik het vooral beschouw als een overweging, die mij "niet onzinnig lijkt". Ik bedoel bijvoorbeeld niet dat de functie onderbetaald mag worden: waardering moet zich m.i. ook wat tastbaar uiten, hoewel niet per se materieel, maar hier kom ik op een breder-dan-taalkundig spoor. Ik kan dat beter in een andere context behandelen. Mij leek het wel interessant dat het taalkundig aspect van een formulering mee bepaalt hoe ze overkomt.

Terug naar onze secretaris. Dan klinkt het woord 'secreet' plots anders: iets wat je in vertrouwen deelt, is iets heel anders dan iets wat je angstvallig voor anderen verborgen houdt. Natuurlijk klinkt het bij ons niet bepaald vriendelijk: op secreet zitten is bepaald ongezellig (al kan het bepaald gezellig zijn in la chambre secrète, oftewel het toilet), en een secreet of excrement ruikt allesbehalve smakelijk. [Naar verluidt kunnen we 'op secreet' in het Nederlands beter vermijden.] Idem dito met het geheim: geheim houden betekent vooral dat we het niet bekend willen (!) maken, en doet niet denken aan intimiteit, vertrouwen. En zelfs confidentialiteit is al 'besmet' met geheimzinnigheid, verbod op weten, terwijl het zo duidelijk naar vertrouwen verwijst:'fides' is ook veel meer vertrouwen dan geloof... Terwijl een Duits 'Geheimnis' meer is dan alleen geheim. Het is ook een mysterie - en dat is in mijn ogen veel meer verborgen rijkdom, dan wel een irriterende bron van tekort aan kennis...

Even dreef mijn enthousiasme - dat is mijn typische 'wishful thinking', die mij horizonten doet verkennen, die dan fata morgana blijken.. - mij ook in de richting van 'credere' (geloven, vertrouwen), zoals we het nog kennen in 'krediet' (winnen of verliezen), 'credo' (een geloofsleer, een uitgangspunt), enz. Ten onrechte, zo blijkt: een secreet is toch eerder het negatief klinkende af-scheiden ('cernere').

decoration
Nu, een scheidingsmuur bijvoorbeeld is ambigu, ook al klinkt het nogal negatief. Daarmee kan je mensen scheiden, wat best pijnlijk kan overkomen, maar eigenlijk kan je met die scheidende muur ook ruimte, aparte ruimte, eigen ruimte, ademruimte creëren. De strijdende partijen moet je uit elkaar houden: te grote intimiteit kan dodend zijn, zoals ook takken in het vuur zuurstof moeten krijgen om te kunnen branden. Cellen sluiten af, sluiten mensen op, maar monniken zullen heel zeker opmerken dat ze ook insluiten, met alle ambiguïteit vandien.

Maar nu maken we ruimte: van de secretaris belandden we onvoorzien maar relatief spontaan bij de monnik, en eigenlijk ook bij de... vermoedelijk fundamentele ambiguïteit van alles: van geheimen, van muren, van cellen. En van woorden.

Ruimte nu voor uw gedachten !

 

 

 

 

10:25 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: geheimnis, ruimte, secreet, geheim, cel, scheiding |  Facebook |

16-12-09

"Een negatief aanvaardbaarheidsoordeel" vanwege "het taalteam"

Wat vindt u daarvan, zie ? Begrijpt u het ?

Komt dat uit een antwoord op een sollicitatiebrief? Of een inschrijvingsformulier? Of uit een taalboekje?

Jawel, het derde. De dienst voor taaladvies (taaltelefoon.be) publiceerde net een reeks tips, 132 pagina's lang, met zeer nuttige hints, maar met minstens dit on-woord. Let wel: geen kwaad woord over die dienst. Ik bedoel: ik legde al geregeld vragen voor en kreeg bijzonder degelijke antwoorden (waarvoor die medewerkers alle tijd namen), en ik weet uit ervaring dat een mens fouten blijft maken. Als ik eigen teksten herlees, ook gepubliceerde, dan heb ik geregeld ademhalingsproblemen: de dingen grijpen mij voorlopig vooral figuurlijk naar de keel. Ik bedoel: ik herlees - en merk heel vaak dat ik dat niet meer zo zou schrijven. ik merkte net dat ik effenaf te veel gedachtestrepen gebruik, dat ik in een wat informeel genre te veel 'tja' schrijf, enz. Ga naar de site en bewonder !

1.

Maar toch dus: een NAO ! Bedoeld wordt dat je bepaalde woorden - en let nu even op - beter niet schrijft/ niet meer mag gebruiken/ beter andere woorden gebruikt ! Bijvoorbeeld: 'mazout' krijgt een NAO - of nee: het is "een woord waarover een negatief aanvaardbaarheidsoordeel wordt geveld". Ook 'frigo', 'valling' en 'camion' is dat lot beschoren!

2.

Merk even op: punt (regel ???) 60 vraagt net naar een goed evenwicht tussen actieve en passieve zinnen. En zie, wat gebeurde net? Jawel: passief. Moet het? Ik vind het zwaar op de hand, maar ja, in de buurt van een NAO zou je voor minder een aparte toon aanslaan!

En trouwens: op deze manier verberg je de autoriteit. Zo heb (had) ik een coach via internet, die luisterde naar de naam 'Je coach', ook na een individuele vraag ! En net werd ik digitaal vriendelijk verwelkomd door 'het gastenteam' ! In dezelfde lijn: de gemeentelijke communicatieadviezen (oei, nee, -opdrachten!) laten het personeel elke dag zeggen: "Met de gemeente Zaalberg, dienst openbare zerken en ontwijding, met Germaine'. Merk even op: Germaine heeft geen familienaam meer !!! En dan maar beweren dat we persoonlijker moeten worden als we schrijven!

IK herhaal even: schitterende dienst, die Taaltelefoon. Schitterende publicatie, die reeks adviezen (gratis toegankelijk).

Maar laten we toch even opletten met woorden, vind ik, en ons niet 'verbergen' achter woorden/ namen: dat is misleiding en eigenlijk niet authentiek. Ik ben ook niet altjid zo moedig, maar een regel is geen advies, een verplichting is geen afspraak, een persoonlijke e-mail vergt een persoonlijke daad. Beter authentiek zijn... Toch ?

 

 

06-12-09

'Zin'

Dit is een heel korte overweging. Ik was net weer bezig met het oplijsten van woorden met 'zin' als kern. En dat zijn er veel: zintuigen, bezinnen, verzinnen, uitzinnig, goedgezind, enz. Die blijken etymologisch verwant.

decoration
Vermoedelijk vooral via het idee van richting. Zin betekent dat iets georiënteerd wordt, een richting krijgt - of met andere woorden dat de chaos opgeheven wordt.

En zelfs 'zin' als betekenis kun je vanuit de idee van richting verklaren. Er steekt eventueel wijzen in, zoals in het Duitse 'Bedeutung' ('deuten' kan je als wijzen begrijpen).

Maar interessant is dat het zelfs met 'sentire' (voelen) verwant zou zijn - zoals 'zintuigen' suggereert - en zowaar met 'zenden'. Nu dat laatste is weer een woord dat aan richting herinnert. Voelen en richting minder, vind ik. Of verklaart u het ?

 

22:32 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: zin, betekenis, duiden, wijzen |  Facebook |