24-12-09

Secreten van de secretaris

Even iets gelezen over de archieven van het Vatikaan. En toen de archivaris een etymologische verklaring vermeldde, gebeurde het natuurlijk weer: ik moest dat noteren, onthouden, en mijn gedachten sloegen op hol, ze kregen vleugels, wat icarische wel, en ik voelde mij geïnspireerd.

decoration
Kern was dat secreet van 'secretaris' afgeleid zou zijn. En etymology-online  bevestigt dat inderdaad. Een secretaris is in eerste instantie een vertrouweling, 'confidant', iemand die dus mee wil overleggen en die dus niet eerst en vooral ondergeschikt is. Als hij/zij al ondergeschikt is, dan wordt die lagere hiërarchische positie minstens een stuk gecompenseerd door het vertrouwen. Wat ik persoonlijk dan weer een mooie idee vind om mee te nemen in het maatschappelijk debat over waardering en vooral honorering van functies: de eer ('honor') van het vertrouwen is ook een soort honorarium, wat wij gewoonlijk als een financiële vergoeding beschouwen.

Even tussendoor: we moeten altijd opletten met boutades, denk ik plots. Zo'n algemene stelling, vooral als ze een woordspelletje bevat, lijkt meteen al een ideologische regel of zelfs waarheid, terwijl ik het vooral beschouw als een overweging, die mij "niet onzinnig lijkt". Ik bedoel bijvoorbeeld niet dat de functie onderbetaald mag worden: waardering moet zich m.i. ook wat tastbaar uiten, hoewel niet per se materieel, maar hier kom ik op een breder-dan-taalkundig spoor. Ik kan dat beter in een andere context behandelen. Mij leek het wel interessant dat het taalkundig aspect van een formulering mee bepaalt hoe ze overkomt.

Terug naar onze secretaris. Dan klinkt het woord 'secreet' plots anders: iets wat je in vertrouwen deelt, is iets heel anders dan iets wat je angstvallig voor anderen verborgen houdt. Natuurlijk klinkt het bij ons niet bepaald vriendelijk: op secreet zitten is bepaald ongezellig (al kan het bepaald gezellig zijn in la chambre secrète, oftewel het toilet), en een secreet of excrement ruikt allesbehalve smakelijk. [Naar verluidt kunnen we 'op secreet' in het Nederlands beter vermijden.] Idem dito met het geheim: geheim houden betekent vooral dat we het niet bekend willen (!) maken, en doet niet denken aan intimiteit, vertrouwen. En zelfs confidentialiteit is al 'besmet' met geheimzinnigheid, verbod op weten, terwijl het zo duidelijk naar vertrouwen verwijst:'fides' is ook veel meer vertrouwen dan geloof... Terwijl een Duits 'Geheimnis' meer is dan alleen geheim. Het is ook een mysterie - en dat is in mijn ogen veel meer verborgen rijkdom, dan wel een irriterende bron van tekort aan kennis...

Even dreef mijn enthousiasme - dat is mijn typische 'wishful thinking', die mij horizonten doet verkennen, die dan fata morgana blijken.. - mij ook in de richting van 'credere' (geloven, vertrouwen), zoals we het nog kennen in 'krediet' (winnen of verliezen), 'credo' (een geloofsleer, een uitgangspunt), enz. Ten onrechte, zo blijkt: een secreet is toch eerder het negatief klinkende af-scheiden ('cernere').

decoration
Nu, een scheidingsmuur bijvoorbeeld is ambigu, ook al klinkt het nogal negatief. Daarmee kan je mensen scheiden, wat best pijnlijk kan overkomen, maar eigenlijk kan je met die scheidende muur ook ruimte, aparte ruimte, eigen ruimte, ademruimte creëren. De strijdende partijen moet je uit elkaar houden: te grote intimiteit kan dodend zijn, zoals ook takken in het vuur zuurstof moeten krijgen om te kunnen branden. Cellen sluiten af, sluiten mensen op, maar monniken zullen heel zeker opmerken dat ze ook insluiten, met alle ambiguïteit vandien.

Maar nu maken we ruimte: van de secretaris belandden we onvoorzien maar relatief spontaan bij de monnik, en eigenlijk ook bij de... vermoedelijk fundamentele ambiguïteit van alles: van geheimen, van muren, van cellen. En van woorden.

Ruimte nu voor uw gedachten !

 

 

 

 

10:25 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: geheimnis, ruimte, secreet, geheim, cel, scheiding |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.