24-10-09

En nu 'vreemden'...

Een Ecuadoriaanse historica op Radio1 zette mij aan het denken toen ze reageerde tegen de titel van Mark Elchardus' nieuwe boek: 'Vreemden'. Op de Phara-bladzijde van canvas.be lees ik daarover : "Zo stelt hij voor om niet langer te spreken van “allochtonen” of “nieuwe Belgen” (“de nieuwe Belgen zijn waarschijnlijk ook de laatste Belgen”), maar van “vreemden”." Maar in elk geval was de Latijns-Amerikaanse - die enorm goed Nederlands sprak, beter dan bijna alle Franstalige ministers - daardoor niet gecharmeerd.

decoration

Ik meen mij te herinneren dat het erom ging dat het woord 'vreemden' nog altijd categoriseert. Ik herinner mij dat ik ooit, in 1979 of zo, als prille leerkracht Nederlands in het middelbaar, de opdracht gaf een opstel te schrijven over gastarbeiders. Of nee, over 'gastarbeiders'. Want de naam is niet meer puur referentieel. Er werden uitsluitend bepaalde gastarbeiders bedoeld: die uit de buurlanden hoorden er niet toe. 

 Toen ging het nog over een vooral theoretisch probleem: het was nog geen heet hangijzer, en volgens mij omdat toen nog heel veel van de migranten in Limburg woonden, niet in groepen of getto's, maar tussen de anderen, waardoor de integratie ook veel vlotter kon. "In de mijn zijn we allemaal zwart", kon je horen - en ik denk dat het ergens steek houdt, maar meer dan letterlijk natuurlijk.

Verschrikkelijk hoe nadien, 'dankzij' het VB, het hek van de dam raakte: ze werden 'migranten' (kil), en vervolgens 'allochtonen', en racisme was zowaar niet langer uit den boze. Duidelijk weer groepen, getypeerd op basis van één kenmerk. Voor een stuk een heel gangbare werkwijze (de ouderen, de jongeren, de Vlamingen, de Belgen, ...), maar soms natuurlijk mede oorzaak van discriminatie: omdat zo groepen gecreëerd worden en gedefinieerd, maar ook lett. en fig. geïsoleerd en eigenlijk letterlijk ook 'gedis-crimineerd', onder-scheiden. [Tussen haakjes: definiëren betekent ook letterlijk 'aflijnen'.]

Ik denk gewoon dat elke naam, pardon, benaming in deze een struikelblok zal blijven. Omdat ze een groep aflijnt die sowieso geregeld geviseerd wordt. En natuurlijk ook odat onderliggend een mechanisme meespeelt: angst voor het/de andere, en dus a fortiori de/ het vreemde. Het kan onderdrukt worden, maar het blijft een primitieve drift, vrees ik, die je makkelijk weer kan aanwakkeren - terwijl een - eh - Leitkultur of zoiets net hun rechten of liever de principiële  sympathie of minstens openheid voor die mensen moet aanzwengelen...

11:22 Gepost door JanG in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: vreemden, elchardus, categorie, discrimineren |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.